Kronik Ürtiker Nedir ?

Kronik ürtikerin ortaya çıkmasında rolü olan temel hücrelerimiz “mast hücreleri”dir. Bu hücrelere alerji hücrelerimiz diyebiliriz. Mast hücrelerinin uyarılmasını takiben hücre içeriğindeki bir takım maddeler (başlıca “histamin”) kana salınır, damar genişlemesine neden olan bu maddeler nedeniyle hücreler arası alanlara sıvı dolar ve kaşıntılı, kırmızı plaklar ve/veya dilde, dudakta şişme (anjioödem) ortaya çıkar. 

Belirtiler tam bir alerjik reaksiyona benzer ancak alerjiye yönelik araştırma yaptığımızda hastaların çoğunda kronik ürtikeri açıklayacak bir alerji etmenine rastlanmaz. Yani kronik ürtiker bir alerji değildir.

Peki bu hücreleri ne uyarıyor?                 

1. Enfeksiyonlar: Yapılan araştırmalarda kronik ürtiker hastalarında ürtikeri olmayan grupla karşılaştırıldığında daha fazla enfeksiyon bulunmaktadır. Bu enfeksiyonlar özellikle diş, üst solunum yolları (sinüzit ve orta kulak iltihabı gibi) ve idrar yolu enfeksiyonlarıdır. Bunların yanı sıra mide rahatsızlıklarında sıklıkla rastlanılan Helicobacter pylori denilen enfeksiyon da kesin kanıtlanmış olmamakla birlikte bazı hastalarda tetikleyici olabilir. Yine barsak parazitleri, safra kesesi iltihapları da bazı hastalarda sebep olarak bildirilmiştir.

2. İlaçlar: Kronik ürtikerli hastalarda özellikle aspirin ve NSAİ ilaç denilen diklofenak, ibuprofen, flurbiprofen, deksketoprofen ilaçlar anjioödemli atakları tetikleyebilir. Bu yüzden hastalarımız bu ilaçları kullanmaktan kesinlikle kaçınmalıdır.

3. Besinler: Bazı gıdalarda doğal olarak bulunabilen aromatik bileşikler ve hazır gıdalarda bulunan gıda katkı ve boya maddeleri ürtikeri tetikleyebilmektedir. Bu nedenle hastalarımıza mümkün olduğunda hazır gıdalardan (örneğin hazır çorbalar, bulyonlar, salam, sosis, ketçap, mayonez, hazır içecekler, cipsler vs..) ve baharatlardan uzak durmalarını öneririz.

4. Otoimmunite: Kronik ürtiker hastaları her ne kadar ürtikerlerinden sorumlu bir çevresel faktör arasalar da asıl sebep olguların yarısında otoimmunitedir. Yani vücudun bağışık hücrelerinin kendi hücrelerine saldırması (ürtiker durumunda; kendi alerji hücrelerine saldırmaktadır). Otoimmun ürtiker tanısını koymak için kronik ürtikerli hastaların kendi kanlarının ön koldan deriye enjekte edilmesiyle yapılan teste “otolog serum deri testi” uyguluyoruz. Bu test hastaların ortalama %30-40’ında pozitif çıkmaktadır. Yani bu hastaların kendi kanlarındaki bir takım maddeler alerji hücrelerini uyarmakta ve ürtikerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu hastalarda ürtikerin nedenini dışarıda aramanın bir anlamı yoktur.

5. Stres ve psikiyatrik hastalıklar: Ayrıca çağımızın hastalığı olan “stres” de ürtiker hastalarımızda sık görülen bir tetikleyici olabilmektedir. Kronik ürtikerli hastalarla yapılan çalışmalarda sıklıkla psikiyatrik hastalıklar, stres ve anksiyete (bunaltı hissi) hastalığa eşlik etmekte ve bazen bu durumların tedavileri hastalığın iyileşmesine yol açmaktadır.

Otoimmun troid hastalıkları ve bazı diğer otoimmun hastalıklar da ürtikere sıklıkla eşlik etmektedir. Bu nedenle kronik ürtikerli hastalarımız öykülerine göre bir takım tahlil ve testlerden geçmektedirler.

Prof. Dr. Emek Kocatürk Göncü